Van confessioneel naar liberaal-conservatief? De ontwikkelingen van het CDA vergeleken met christen-democratische partijen elders in Europa

In: Jaarboek 1992 DNPP, Groningen, (1993), 53-72.

Het Christendom bestaat al bijna tweeduizend jaar, christen-democratie als politieke stroming hooguit honderd jaar. De koppeling tussen christelijke beginselen en politieke democratie, die nu velen vanzelfsprekend voorkomt, was in de vorige eeuw nogal omstreden. Veel christelijke politici kozen in de strijd tussen democratie enerzijds en aristocratie of absolute monarchie anderzijds niet de kant van de democraten. Aanvankelijk schaarden zij zich vooral in de rijen van de Conservatieven, die vanaf 1789 Troon en Altaar verdedigden tegen de revolutionaire beweging die Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap eiste. In de loop van de negentiende eeuw maakten in tal van Europese landen rechtzinnige protestanten en katholieken zich los van de Conservatieve partijen en stichtten op confessionele eenheid gebaseerde organisaties, vaak (maar niet altijd) naar aanleiding van onenigheid over cultuur- en onderwijsbeleid. In Nederland kwam zo in 1879 de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) tot stand, later gevolgd door de Rooms-Katholieke Staatspartij (RKSP); in België ontstond - eveneens in 1879 - de Katholieke Unie, in Duitsland het katholieke Zentrum, in Zwitserland de (katholieke) Conservatieve Volkspartij.

	Van confessioneel naar liberaal-conservatief?